تبلیغات
رهایی - بررسی نقش ماهواره در جنگ های نرم مدرن
 

بررسی نقش ماهواره در جنگ های نرم مدرن

نوشته شده توسط :رها رهایی
جمعه 18 فروردین 1391-02:48 ب.ظ

ماهواره[1]  به عنوان رسانه ای نوین چه نقشی در مدرن شدن و با به تعبیری « نرم تر کردن » جنگ های نرم دارد؟ در این مقاله، ضمن ارایه تعریف جنگ نرم[2]، انواع آن از جمله  «جنگ رسانه ای» ، «جنگ ماهواره ای» و به تعبیری «جنگ دیش ها » به مقایسه جنگ سخت و نرم و تفاوت های این دو جنگ پرداخته می شود.

در ادامه، با اشاره کوتاه به تاریخچه به وجود آمدن ماهواره ها، مناقشه های بین غرب و شرق در اجلاس جامعه بین المللی راجع به حقوق پخش مستقیم ماهواره ای، خصوصیات ماهواره و ابعاد مثبت و منفی استفاده رسانه ای از این وسیله ، کاربرد آن در جنگ های سخت و نرم و تفاوت این کاربرد تبیین می شود.سپس، شیوه های متنوع کاربرد ماهواره به عنوان یکی از ابزارهای مدرن و اصلی جنگ نرم و جنگ رسانه ای بررسی می شود.

در نهایت این نتیجه به دست می آید که ماهواره ها با ویژگی های منحصر به فرد خود در تغییر جبهه جنگ سخت از مرزهای زمینی کشورها بر صفحات تلویزیون و تغییر بازیگران اصلی آن از سیاستمداران به خبرنگاران، فیلمسازان، کارشناسان فناوری های اطلاعاتی - مخابراتی و مفسران خبر نقشی اساسی دارد و ضمن مرزبندی و بارزتر کردن تفاوت های مطرح شده بین جنگ نرم و سخت باعث نرم شدن هر چه بیشتر جنگ ها و کوتاه شدن یا از بین رفتن جنگ سخت می شود.

کلید واژه : جنگ نرم ، ماهواره، رسانه، جنگ سخت ، وسایل ارتباط جمعی

مقدمه :

در حال حاضر و در قرن کنونی، با توجه به رخدادها و دگرگونی های سیاسی و اجتماعی پیش آمده در نقاط مختلف جهان با استفاده از شیوه تهدید نرم[3] که یکی از انواع آن جنگ نرم است،کمتر صاحب نظری درباره نقش و تاثیر وسایل ارتباط جمعی در این تحولات تردید دارد.

همچنین پژوهش های علمی نیز بر این نکته تاکید دارند که با گسترش فناوری های نوین ارتباطی، قرن بیست و یکم به ندرت شاهد جنگ سخت خواهد بود و با توجه به مزایای جنگ نرم، کشورها و دولت ها برای پیگیری اهداف و منافع خود در قالب های تازه به جنگ نرم و کاربرد حرفه ای رسانه ها رو آورده اند.

در میان این وسایل ارتباطی، ماهواره ها و کانال های رادیویی و تلویزیونی متنوع آنها از اهمیت ویژه ای برخوردارند.هر چند به نظر نمی رسد که ماهواره نسبت به دیگر رسانه ها، یک وسیله ارتباطی جدید باشد اما این پدیده خصوصیت ویژه ای دارد که آن را از سایر وسایل ارتباط جمعی جدا می سازد و آن پوشش جغرافیایی است.

زمانی که جامعه بین المللی پس از اولین کنفرانس صلح لاهه در سال 1899 میلادی در اندیشه تنظیم قواعد و مقررات ناظر بر جنگ های سخت، وارد قرن بیستم شد، شاید کسی فکر نمی کرد که در اواخر همین قرن و اوایل قرن بیست ویکم، جنگ نرم به عنوان چالش و دغدغه ای برای کشورها مطرح شده و  مسائل مربوط به پخش اطلاعات بوسیله ماهواره ها، بمباران های نظامی را تحت شعاع خود قرار داده باشد.

امروزه ارتباطات ماهواره ای جهانی و منطقه ای رشدی چشمگیر یافته، و بر محدوده گسترده ای از فعالیت ها، از ارتباطات تلفنی گرفته تا هواشناسی، ناوبری و سنجش از راه دور سایه افکنده است.اما آنچه بیش از همه مورد توجه قرار گرفته است، ماهواره هایی هستند که برنامه های تلویزیونی را در سطح بین المللی پخش می کنند، و هر روز بر تعداد، سطح پوشش و کیفیت برنامه های ارسالی آنها افزوده می شود.

در واقع ، با پیشرفت هایی که در تسخیر فضای ماورای جو و استقرار ماهواره ها در گرداگرد زمین صورت گرفته است، به تدریج بشر خود را در محاصره تمام عیار امواجی ملاحظه کرد که بی توجه به تقسیم بندی های سیاسی به هر نقطه نفوذ می کنند و حاکمیت ملی را به هیچ می گیرند. (مقدمه،1381 ) به طوری که در حال حاضر هیچ ملتی را نمی توان در جهان پیدا کرد که تحت پوشش امواج ماهواره و برنامه های آن قرار  نگرفته باشد.

در این جستار ، ابتدا به چند تئوری علمی در مورد پیشرفت و تحول رسانه ها در قرن های متمادی- از زبان شفاهی گرفته تا وسایل نوشتاری(کتاب و مطبوعات ) و سپس رادیو و تلویزیون و هم اکنون ماهواره و اینترنت – و تاثیر وسایل ارتباط جمعی اشاره می شود. در ادامه جنگ نرم و جنگ نرم ماهواره ای تعریف می شوند.و بر این نکته تاکید می گردد که دامنه تعاریف جنگ نرم و حدود آن مشخص نیست.سپس، جنگ سخت و جنگ نرم از لحاظ ابزار جنگی، میزان تلفات جانی و انسانی، بازیگران این دو سبک جنگی، هزینه های هر کدام، محدودیت های زمانی و مکانی و شیوه جنگیدن در این دو نوع جنگ با هم مقایسه می شوند.

همچنین، تاریخچه ماهواره و مناقشه های حقوقی در عرصه های بین المللی از زمان اختراع این وسیله تا زمان کنونی بررسی می شود.زیرا این بررسی برای شناخت چیستی و توضیح اهداف و نقش ماهواره در جنگ نرم ضرورت دارد.

مقاله در ادامه به تشریح کاربرد ماهواره به عنوان یکی از ابزارهای اصلی جنگ نرم و بهره برداری چند منظوره و ابعاد مثبت و منفی آن می پردازد.بر این اساس نمونه هایی از جنگ نرم علیه کشور ایران، به طور اجمالی، ذکر می شود. در نهایت می توان چنین گفت که ماهواره به عنوان یکی از وسایل ارتباط جمعی، در کنار دیگر رسانه ها، در نرم شدن جنگ های روانی و نرم سنتی موثر بوده است. به قول گیدنز، در دنیای مدرنیته در نظر داشتن جهان بدون جنگ (سخت )، بی گمان تخیلی است ، ولی به هیچ روی یکسره دور از واقع بینی نیز نیست.(202:1387 )

 

چارچوب نظری :

الف ) نظریه های تحول تاریخی وسایل ارتباط جمعی :

در این مجموعه نظریه ها، تکنولوژی و ابزارهای ارتباطی منشا تغییرات است و عمده این نظریه ها نسبت به تحولات تاریخی نگاهی مثبت دارند و جبر تکنولوژیک را موجب سعادتمندی و افزایش دانش بشر تلقی می کنند.مهمترین نظریه در بین این نظریات، مربوط به «مارشال مک لوهان» است که تحول رسانه ها و ارتباطات از ازشکل ابتدایی و شفاهی آنها را تا قرن اخیر که به شکل ماهواره و دیگر وسایل ارتباطی نوین گسترش پیدا کرده اند، مورد بحث قرار داده است.

«مک لوهان» در اوایل دهه 1960 «نظریه تحول تاریخی» بر مبنای ارتباطات را طرح کرد. عامل تحول از دیدگاه مک لوهان نظامها و شیوه های ارتباطی است.به نظر وی، « وسیله همان پیام است» . یعنی صورت بر محتوا رحجان و برتری دارد.

تقسیم بندی دوران تمدن بشر به سه عصر « تمدن شفاهی» ، «تمدن مبتنی برچاپ» و «تمدن مبتنی بر رسانه های الکترونیک» کار اوست. او اساساً تمدن را امتداد حواس و رسانه ها را  گسترش یافته حواس بشر می داند.

مک لوهان نسبت به تحولات تکنولوژیک رسانه ها دید کاملا خوش بینانه ای دارد و امیدوار است که با پیشرفت های فنی بشر به یک جامعه آرمانی دست پیدا کند که در آن همگان همه چیز را بدانند.تحقق این امر از نظر او با رسانه های جمعی خواهد بود. او می گوید اگر «ارشمیدس نقطه» اتکایی می خواست تا جهان را جابجا کند، من رسانه ها را  می خواهم تا جوامع را دگرگون کنم. با این طرز تلقی مک لوهان به نوعی حرکت فراگیر اعتقاد دارد که در آن همه انسانها تحت تاثیر هم قرار دارند و رسانه ها به صورت توده های نامرئی همه وجوه زندگی بشر اعم از اقتصاد سیاست و مسائل روزمره را در بر می گیرد.

ب ) نظریات مربوط به شیوه ها و محتوای وسایل ارتباط جمعی :

     این نظریات بر محتوا و شیوه های تولید متن و بیان و تاثیر آن بر افکار عمومی تاکید دارند. و محتوا را از خود وسیله ارتباطی مهمتر می دانند.

     این نظریات در قلمرو علوم سیاسی در فاصله دو جنگ جهانی به ویژه با مطرح شدن تبلیغات سیاسی مورد توجه قرار گرفت. توجه صاحب نظران سیاسی به مقوله تبلیغات زمانی شدت گرفت كه تبلیغات نازیستی با طراحی دكتر «گوبلز» در زمان قدرت گرفتن هیتلر گسترش یافت. اساس این تبلیغات در القا فكر و  دست كاری افكار عمومی متكی بود و اصولی مثل بزرگنمایی، برانگیختگی، تكرار، تكیه بر نفرت و عشق، تكیه بر جوانان، سرایت روانی، نامشخص كردن هدف با قرار دادن در پس زمینه ها و تاكید بر رادیو و سینما توانست شكل خاصی از تبلیغات القایی را به منصه ظهور برساند.

ج) نظریات مربوط به اثرهای ارتباط جمعی :

دنیس مک کوایل[4]در کتاب درآمدی بر نظریه ارتباط جمعی با استعانت از دیگر اندیشمندان (نظیر جی . بلومر و کری) یک دسته بندی از نظریه ها و دیدگاه های مربوط به تاثیر وسایل ارتباط جمعی ارائه کرد که در یک بستر تاریخی قابل طرح است.در دیدگاه اول که از آغاز سده بیستم تا اواخر دهه 1930 به طول انجامید و به دیدگاه تزریقی شهرت دارد ، وسایل ارتباط جمعی بسیار قدرتمند و با نفوذ تلقی می شدند و این باور وجود داشت که هر جا رسانه ها رشد کنند، دارای قدرت قابل ملاحظه ای برای شکل دادن عقاید و  باورها و ترویج رفتارهایی کمابیش مطابق میل کنترل کنندگان وسایل ارتباط جمعی خواهند بود.(1382 : 355)

دیدگاه دوم که ناقد دیدگاه نخست بود و از اواخر دهه 30 تا اوایل دهه 60 ادامه یافت و به دیدگاه انتشار اطلاعات[5] معروف است ، بر تاثیر محدود وسایل ارتباط جمعی تاکید داشت.براساس این رویکرد ، وسایل ارتباط جمعی تاثیری محدود دارند و قادر نیستند نگرش ها و باورها تغییر دهند ، بلکه فقط می توانند گونه های مختلف اطلاعات را ارسال کنند و باورهای موجود را تقویت نمایند.با ورود به دهه 1960 ، به تدریج دیدگاه انتشار اطلاعات رو به افول نهاد و مجدداً توجه به وسایل ارتباط جمعی به عنوان ابزاری قدرتمند ، حیاتی دوباره یافت؛ اما این به معنی نوزایی دیدگاه تزریقی نیست.در این مرحله تاثیرات بالفعل و بالقوه مبتنی بر برداشت های اصلاح شده و جدید از فرایندهای اجتماعی و رسانه ای مرتبط با موضوع ، مورد توجه قرار می گیرند.( مک کوایل ، 1382 : 357 ) و به مقوله های جزیی تر و رهیافت های جدیدتری پرداخته می شود مانند : توان وسایل ارتباط جمعی در ایجاد اعتماد مردم نسبت به حکومت یا توان آن ها در برجسته سازی پیام هایی که منتشر می شود.( محسنیان راد ، 1378 : 200)

 





نظرات() 


odellschirpke.soup.io
چهارشنبه 21 تیر 1396 11:08 ب.ظ
I don't even know how I ended up here, but I thought this post was
good. I don't know who you are but certainly you
are going to a famous blogger if you are not already ;) Cheers!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ:



آرشیو:


آخرین پستها:


پیوندها:


پیوندهای روزانه:


نویسندگان:


آمار وبلاگ:







The Theme Being Used Is MihanBlog Created By ThemeBox